اگر تازه وارد دنیا فارکس شدهاید، بدون شک پیپ و پیپت را بارها شنیدهاید. ممکن است این واژهها برای شما گیجکننده باشند؛ اما این دو مفهوم، کلید درک دقیق سود و زیان در معاملات ارزی هستند. پیپ و پیپت در فارکس، درست مثل متر و سانتیمتر در ریاضی عمل میکنند که برای سنجش تغییرات قیمت کاربرد دارند. برای درک بهتر این مفاهیم، در مطلب پیش رو به بررسی پیپ و پیپت در بازار فارکس میپردازیم تا بتوانید درک بهتری پیدا کنید و در عملکرد موفقتری در بازارهای مالی داشته باشید.
پیپ در فارکس چیست؟
پیپ یا همان “درصد در نقطه” و کوتاهشده عبارت Percentage in point است که برای اندازهگیری میزان تغییر قیمت بین دو ارز در فارکس استفاده میشود. چهارمین رقم اعشار در اکثر جفت ارزها، نشاندهنده 1 پیپ است؛ پیپ ابزاری برای سنجش دقیق تغییرات قیمتی، محاسبه سود و ضرر و مدیریت ریسک خواهد بود. برای درک بهتر این موضوع، یک مثال واقعی را ارائه میدهیم:
فرض کنید علی یک تریدر علاقهمند به بازارهای مالی است که تصمیم دارد روی جفت ارز GBP/CAD (پوند انگلیس به دلار کانادا) معامله کند. زمانی که او وارد بازار میشود، قیمت این جفت ارز برابر با 1.7148 است؛ علی بعد از بررسی نمودارها، پیشبینی میکند که قیمت به 1.7173 میرسد و او تصمیم میگیرد سودش را ذخیره کند و از بازار خارج شود.
محاسبه تغییر قیمت:
1.7148-1.7173=0.0025
یعنی قیمت 25 پیپ رشد داشته است.
حالا اگر علی حجم معاملهاش را روی 0.2 لات تنظیم کند و در جفت ارز GBP/CAD، هر پیپ با این حجم برابر با 2 دلار باشد، سود نهایی اون چنین خواهد بود:
25 پیپ * 2 دلار = 50 دلار سود
علی حالا دقیقا میداند چطور با کمک پیپ، میزان سودش را محاسبه کند و تصمیمات بعدی خود را هوشمندانه بگیرد.
پیپت در فارکس چیست؟
پیپت در فارکس همان نگاه ذرهبینی به بازار است. اگر پیپ چشم معمولی باشد، پیپت ذرهبینی است برای کسانی که با دقت میلیمتری وارد بازی میشوند. شناخت پیپت، دقت محاسبات شما را بالاتر میبرد، مخصوصا وقتی در بازارهای سریع یا با حجم بالا معامله میکنید. اگر پیپ را متر واحدی برای اندازهگیری قیمت در فارکس بدانیم، پیپت دقیقا یک زیرمجموعه ریزبینتر از آن است؛ به زبان سادهتر، هر پیپ معادل 10 پیپ محاسبه میشود.
در واقع پیپت یکدهم پیپ است و بیشتر برای معاملهگرانی اهمیت دارد که به نوسانات خیلی جزئی بازار واکنش نشان میدهند؛ مانند اسکالپرها یا کسانی که با رباتهای معاملهگر کار میکنند. پیپ معمولا 4 رقم اعشار در بیشتر جفت ارزهاست؛ اما پیپت رقم پنجم اعشار را نشان میدهد.
«بازار میتواند بیشتر از آنکه تو توان مالی داشته باشی، غیرمنطقی باقی بماند.»
مثال:
تصور کنید علی، یک معاملهگر دقیق و تیزبین است که روی جفت ارز EUR/AUD معامله میکند. زمانی که علی وارد معامله میشود قیمت در 1.60328 قرار دارد؛ بر اساس تحلیلهای سریع بازار، تصمیم میگیرد وقتی قیمت به 1.60396 میرسد، از معامله خارج شود.
1.60328-1.60396=0.00068
یعنی قیمت 68 پیپت افزایش یافته است. اگر بخواهیم این مقدار را به واحد پیپ تبدیل کنیم:
68 پیپت = 6.8 پیپ
از آنجایی که علی با حجم 0.3 لات وارد شده و در این حجم هر پیپت در این جفت ارز حدود 2 دلار ارزش دارد، بنابراین:
6.8 پیپ * 3 دلار برابر 20.4 دلار است؛ بنابراین 20.4 دلار سود خواهیم داشت.
حالا میتوانید ببینید که چطور تنها چند دههزارم واحد اختلاف در نرخ تبادل، توانسته سود مشخصی برای او ایجاد کند.
تفاوت پیپ و پیپت در فارکس، از میلیمتر تا میکرومتر
معاملهگران در بازار فارکس باید تغییرات قیمتی بین جفت ارزها را با دقت فوقالعادهای اندازهگیری کنند. برای این کار، دو واحد پیپ و پیپت وجود دارد؛ پیپ واحد اصلی اندازهگیری تغییرات قیمت و پیپت، نسخه دقیقتر و ریزتر از پیپ است. برای درک تفاوت پیپ و پیپت در فارکس، به جدول زیر نگاهی بیندازید:
| ویژگی | پیپ | پیپت |
| تعریف | واحد استاندارد تغییر قیمت | یکدهم پیپ (واحد ریزتر) |
| محل قرارگیری | چهارمین رقم اعشار | پنجمین رقم اعشار |
| در مقایسه با هم | 1 پیپ = 10 پیپت | 0.1 = 1 پیپت |
| کاربرد اصلی | محاسبه سود و ضرر
تنظیم حد ضرر و حد سود |
محاسبه دقیقتر
نمایش اسپرد اسکالپ |
| قابل مشاهده در | بیشتر پلتفرمها | پلتفرمهایی با نرخ دقیق متا متاتریدر 5 |
| مناسب برای | معاملهگران معمولی تا حرفهای | اسکالپرها و الگوریتمهای معاملاتی |
مثال کاربردی برای درک تفاوت پیپ و پیپت:
فرض کنید علی در حال معامله جفت ارز GBP/CHF است:
قیمت ورود برابر با 1.14325
قیمت خروج برابر با 1.14375
اگر بخواهیم به پیپ نگاه کنیم:
1.1432-1.1437=0.0005 و 5 پیپ
اگر دقیقتر (با پیپت) محاسبه کنیم:
1.14375-1.14325=0.00050 و 50 پیپت=5 پیپ
اکنون فرض کنید قیمت تا 1.14368 رشد کند و او تصمیم بگیرد معامله را ببندد.
در نگاه چهار رقمی (پیپ)، فقط 4 پیپ سود کرده است؛ اما در نگاه 5 رقمی (پیپت)، 43 پیپت برابر با 4.3 پیپ سود کسب کند. این تفاوت کوچک، مخصوصا در معاملات بزرگ یا اسکالپ، روی سود نهایی بسیار تاثیرگذار است.
6 کاربرد پیپ و پیپت در فارکس
در بازار جهانی فارکس که مبادلات ارزی با حجمهای بسیار و سرعت بالا انجام میشود، واحدایی مانند پیپ و پیپت، نقش کلیدی در اندازهگیری نوسانات قیمت و محاسبه سود و زیان دارند. هر معاملهگر حرفهای باید بداند این مقادیر چگونه محاسبه میشوند، چگونه میتوانند بر تصمیمگیریهای حیاتی مانند ورود به معامله، تعیین حد سود و ضرر، انتخاب بروکر یا حتی طراحی استراتژی معاملاتی اثر بگذارند. در ادامه 6 کاربرد مهم و حیاتی پیپ و پیپت در معاملات فارکس را با مثالهای تخصصی بررسی میکنیم.
1. مبنا محاسبه سود و زیاد در معاملات فارکس
درک دقیق پیپ و پیپت برای محاسبه سود و زیان، ضروری است؛ چراکه بدون دانستن اندازه تغییرات قیمت، نمیتوان میزان تاثیر مالی یک معامله را به درستی درک کرد. برای مثال، فرض کنید یک معاملهگر ایرانی هستید و روی جفت ارز EUR/TRY معامله میکنید. اگر قیمت از مبلغ 34.8012 به 34.8112 افزایش یابد، تغییر قیمت برابر با 1.0100 خواهد بود؛ این تغییر قیمت معادل 10 پیپ یا 100 پیپت است. با حجم 1 لات استاندارد (100.000 یورو)، این تغییر میتواند سود یا زیانی معادل 1000 لیر ترکیه ایجاد کند؛ پس درک پیپ یعنی درک مستقیم پولی که در حال به دست آوردن با از دست دادن آن هستید.
2. تعیین دقیق حد سود و حد ضرر
تنظیم صحیح TP و SL بدون شناخت درست پیپ و پیپت، عملا امکانپذیر نیست. در بازارهایی با نوسانات سریع، حتی یک اشتباه جزئی در تعداد پیپ و پیپت میتواند منجر به فعالشدن زودهنگام یا غیر ضروری حد ضرر یا از دست رفتن فرصت سود شود. برای مثال، در جفت ارز AUD/NZD، اگر قیمت خرید 1.07243 باشد و حد سود روی 1.07293 تنظیم شود، فاصله 5 پیپ (50) پیپت است. بااینحال اگر به اشتباه 5 پیپ را 50 پیپت وارد کنید (یعنی 500 پیپت)، حد سود بسیار دور تنظیمشده و احتمال رسیدن قیمت به آن بسیار کاهش مییابد؛ این اشتباه ناشی از درک ناقص تفاوت پیپ و پیپت است.
3. تحلیل دقیق نوسانات بازار در تایمفریمهای پایین
در بازههای زمانی کوتاه مانند M1 یا M5، نوسانات جزئی اهمیت زیادی دارند. در چنین حالتی، تحلیلگرانی که دقت خود را بر اساس پیپ تنظیم میکنند، دید عمیقتری به حرکات بازار خواهند داشت. برای مثال، در تایمفریم 1 دقیقه برای جفت ارز USD/CAD، قیمت از 1.36243 به 1.36249 تغییر میکند؛ در نگاه کلی، این تغییر حتی 1 پیپ هم نیست؛ اما در پیپت، 6 پیپت نوسان ثبت شده است. اگر استراتژی شما مبتنی بر اسکالپینگ باشد، این نوسان کوچک میتواند یک فرصت تجاری واقعی ایجاد کند.
4. برنامهنویسی استراتژیهای معاملاتی خودکار (اکسپرت)
در الگوریتمها و رباتهای معاملاتی، محاسبات بر اساس تغییرات دقیق قیمت انجام میشود. بسیاری از این سیستمها بهجای پیپ، از پیپت برای ورود یا خروج خودکار استفاده میکنند. برای مثال، اگر ربات شما برای ورود در نوسان 7 پیپت طراحی شده باشند؛ اما شما اشتباها بهجای پیپت، 7 پیپ (70 پیپت) را تنظیم کرده باشید، ربات عملکرد مورد نظر را نخواهد داشت و ممکن است سیگنال را بهموقع دریافت نکند. در این حالت، عدم شناخت تفاوت پیپ و پیپت منجر به شکست استراتژی معاملاتی میشود.
مطلب مفید: آموزش فارکس از صفر تا صد رایگان
5. انتخاب دقیقتر بروکر با کمترین اسپرد
یکی از معیارهای مهم در انتخاب بروکر، میزان اسپرد (تفاوت قیمت خرید و فروش) است. بروکرهایی که اسپرد را به دقت پیپت نمایش میهند، با ارائه جزئیات بیشتر به تریدر، امکان تصمیمگیری بهینهتری را فراهم میکنند. برای مثال:
بروکر اول: اسپرد 2 = EUR/USD پیپ
بروکر دوم: اسپرد 1.2 = EUR/USD پیپ = 12 پیپت
در معاملات بزرگ، این اختلاف میتواند منجر به صرفهجویی قابل توجه در هزینه شود.
6. مدیریت ریسک دقیقتر در حجمهای بزرگ معاملاتی
در معاملات با حجم بالا (مثلا چند لات)، حتی یک پیپ یا چند پیپت میتواند معادل دهها یا صدها دلار سود یا زیان باشد. در چنین شرایطی، دقت در درک این مفاهیم و تسلط بر آنها، یک الزام برای مدیریت ریسک محسوب میشود. برای مثال، در معاملهای با حجم 5 لات، اگر قیمت فقط 2 پیپ (20 پیپت) خلاف جهت شما حرکت کند، ممکن است تا 100 دلار ضرر کنید. شناخت تفاوت پیپ و پیپت، یعنی داشتن ابزار لازم برای کنترل این ریسک.
چطور پیپ و پیپت را سریعتر محاسبه کنیم؟
برای محاسبه سریع پیپ و پیپت در فارکس، کافی است ساختار قیمت جفت ارزها را بشناسید، محل اعشار را بدانید و یک فرمول ساده را به کار ببرید:
- گام اول: آشنایی با ساختار قیمتگذاری در فارکس
اکثریت جفت ارزها (EUR/USD, USD/JPY, GBP/CHF, …) با چهار یا پنج رقم اعشار قیمتگذاری میشوند؛ معمولا پیپ با رقم چهارم اعشار برای جفت ارزهای رایج است. همچنین پیپت (یکدهم پیپ) بوده و رقم بعدی اعشار را نشان میدهد.
- گام دوم: فرمول محاسبه پیپ و پیپت
فرمول مناسب برای جفتهایی که 4 رقم اعشار دارند:
فرمول پیپ: تفاوت قیمت * 10.000
فرمول پیپت: تفاوت قیمت * 100.000
برای جفتهایی مثل USD/JPY که فقط دو رقم اعشار دارند از عدد 100 و 1000 به ترتیب برای پیپ و پیپت استفاده میشود.
- گام سوم: مثالهای خلاقانه و واقعی
مثال 1: (EUR/USD):
فرض کنید قیمت از 1.07643 به 1.07718 افزایش یابد:
تغییر قیمت = 1.07718-1.07643=0.00075
پیپ = 0.00075 * 10.000 = 7.5
پیپت = 0.00075 8 100.000= 75
نتیجه: در این مثال، قیمت 7 پیپ و نیم (75 پیپت) حرکت کرده است.
مثال 2: (USD/JPY):
قیمت از 159.218 به 159.264 افزایش یافته است:
تفاوت = 159.218 – 150.218 = 0.046
پیپ = 0.046 * 100 = 4.6 پیپ
پیپت = 0.046 * 1000 = 46 پیپت
یعنی قیمت 4 پیپ و ششدهم پیپ با به عبارتی 24 پیپت افزایش داشته است.
- گام چهارم: استفاده از ابزارهای سریع محاسبه
اگرچه محاسبه دستی مهارت مهمی است؛ اما برای سرعت بیشتر میتوان از ابزارهای زیر استفاده کرد:
| ابزار | کاربرد |
| اپلیکیشنهای موبایل مثل (Myfxbook Pip Calculator) | محاسبه فوری سود، ضرر، پیپ |
| پلتفرمهای معاملاتی (مثل متاتریدر 4 و 5) | نشاندادن تغییرات قیمت با دقت پیپت |
| ماشین حساب اکسل یا آنلاین | فرمولهای آماده محاسبه بر اساس جفت ارز و حجم |
- گام پنجم: محاسبه ارزش دلاری پیپ
فرمول مهم دیگر، محاسبه ارزش هر پیپ است که به شما میگوید حرکت قیمت، چه مقدار سود یا ضرر دلاری دارد:
ارزش هر پیپ = (اندازه پیپ/نرخ جفت ارز) * حجم معامله
مثلا اگر روی EUR/USD با حجم 1 لات (100000 واحد) معامله میکنید:
ارزش هر پیپ = 0.0001 * 100.000 = 10 دلار بهازای هر پیپ
چه زمانی پیپ مهمتر است؟
پیپ بیشتر در تصویر کلان معامله کاربرد دارد. یعنی زمانی که دیدگاه معاملاتی ما بزرگتر، بلندمدتتر یا حجیمتر است. بهطور کلی زمان مهم استفاده از پیپ را در ادامه بررسی میکنیم:
1. معاملات بلندمدت (Swing Trading/ Position)
در معاملات سوئینگ یا پوزیشن، قیمت ممکن است دهها یا صدها پیپ حرکت کند؛ در این حالت، دقت به پیپت اهمیتی ندارد. برای مثال، تریدر A یک پوزیشن خرید روی جفت ارز GBP/USD باز میکند، قیمت از مبلغ 1.2510 به 1.2810 افزایش یافته که معادل 300 پیپ برای اوست. در این شرایط، اگر قیمت دقیق 1.28105 باشد یا 1.28100، تفاوتی در تصمیم معاملهگر ایجاد نمیکند.
2. تعیین اهداف سود و ضرر کلی با فاصله زیاد
وقتی حد سود و حد ضرر را در بازههایی با فاصله زیاد تنظیم میکنید (مثلا 50 یا 100 پیپ)، وارد نیست وارد دنیا پیپت شوید. برای مثال، حد سود شما 80 پیپ است؛ آیا تفاوت بین 80.0 پیپ یا 80.6 پیپت در تصمیمگیری اثر دارد؟ مطمئنا خیر.
3. آموزشهای ابتدایی و مفاهیم پایه
وقتی تازه شروع به یادگیری بازار فارکس میکنید، درک پیپ بسیار مهمتر از پیپت است. پیپ واحد اصلی سنجش سود و ضرر بوده و اکثر مفاهیم اولیه مثل ارزش پیپ، محاسبه لات و … با پیپ آموزش داده میشود.
«عناصر معاملهگری خوب اینها هستند:
(۱) کاهش ضرر
(۲) کاهش ضرر
(۳) کاهش ضرر
اگر بتوانی به این سه قانون پایبند باشی، شاید شانسی داشته باشی.»
چه زمانی پیپت مهمتر است؟
پیپت دقیقترین سطح نمایش نوسان قیمت است و در معاملات سریع، الگوریتمی یا با حجم بالا نقش حیاتی دارد. در ادامه مهمترین زمانهای استفاده از پیپت را بررسی میکنیم:
1. معاملات کوتاهمدت و اسکالپینگ
در استراتژیهایی مثل اسکالپینگ، تریدرها به دنبال سودگرفتن از حرکات کوچک بازار در تایمفریم پایین هستند؛ این سودها گاهی فقط چند پیپت فاصله دارند. برای مثال، تریدر B روی جفت ارز USD/CHF معامله میکند و هدف سود تنها 5 پیپ است. اگر قیمت از 0.88245 به 0.88295 برسد، سود شما 5 پیپ یا 50 پیپت است. در چنین شرایطی، اگر اشتباها بهجای، عدد 5 پیپت را برای حد سود وارد کنید، در واقع فقط 0.5 فاصله تعیین کردهاید؛ به این معنی که ممکن است قیمت هرگز به آن نرسد و معامله شما به با سود بسته نشود.
2. تنظیم دقیق حد سود/ضرر در فاصله کم
وقتی در بازار پرنوسان فارکس کار میکنید و حد سود یا ضرر شما کم است (مثلا 10 پیپت)، دانستن تفاوت پیپ و پیپت حیاتی خواهد بود. برای مثال:
حد ضرر 12 پیپت = 1.2 پیپ
اگر قرار بوده حد ضرر فقط 12 پیپت (یعنی 1.2 پیپ) باشد؛ اما به اشتباه عدد 12 پیپ را وارد کنید، در واقع، 120 پیپت ریسک خواهید کرد؛ یعنی 10 برابر بیشتر از چیزی که در نظر داشتید و این میتواند یک ضرر بزرگ را برای شما به دنبال داشته باشد.
3. رباتهای معاملاتی و برنامهنویسی اکسپرت
اکثر الگوریتمها در معاملات خودکار با دقت پیپت برنامهنویسی میشوند؛ چراکه برای ورود و خروج دقیق در بازار، این سطح از حساسیت نیاز است.
برای مثال در کد اکسپرت نوشتید:
If (price-move = 6 pipet)(enter-buy)
اگر بهجای pipet، کلمه pip را بنویسید، عملکرد ربات بهکلی اشتباه میشود.
4. تحلیل نوسانات لحظهای و دیتا دقیق
برای تحلیل رفتار کندلها در تایمفریمهایی مثل 1 دقیقه یا حتی 30 ثانیه، گاهی تغییرات بازار فقط در حد پیپت است. برای مثال، در بازه زمانی یک دقیقه، قیمت EUR/USD، بین 1.08847 تا 1.08852 نوسان میکند؛ یعنی تنها 5 پیپت اختلاف ایجاد شده است. درک این نوسان برای تصمیمگیری دقیق یا ورود حرفهای ضروری است.
5. معاملات با حجم بالا (لات زیاد)
وقتی با 10 یا 20 لات معامله میکنید، هر پیپت میتواند معادل دهها دلار سود یا ضرر باشد. برای مثال:
هر پیپ = 100 دلار و هر پیپت = 10 دلار است و فقط 4 پیپت خطا برابر با 40 دلار ضرر ناخواسته خواهد بود. در این سطح از معامله، اشتباه بین پیپ و پیپت بهسادگی پرهزینه میشود.
پیپ و پیپت؛ سودآوری در جزئیات
در دنیا پرنوسان و دقیق بازار فارکس، گاهی تفاوت میان سود و زیان فارکس، تنها در شناخت درست مفاهیمی مانند پیپ و پیپت در فارکس نهفته است. این دو واحد کوچک، پایهایترین ابزار برای محاسبه سود، ضرر، تنظیم حد ضرر و سود و تحلیل نوسانات قیمت بهشمار میآیند و نادیدهگرفتن آنها میتواند منجر به اشتباهاتی بزرگ در تصمیمگیری شود.
اگر به دنبال موفقیت مستمر در معاملات خود هستید، لازم است شناخت عمیقتری از این مفاهیم کلیدی داشته باشید. در وبسایت آموزشی قبیله، مفاهیم تخصصی فارکس را به زبانی ساده و کاربردی خواهید آموخت. همین حالا آموزش رایگان را آغاز کنید و یک گام اصولی در مسیر حرفهایشدن بردارید.